İlişkilerde ChatGPT tehlikesi: Yapay zeka üçüncü bir tarafa dönüşüyor

ACİL HOST / İSTANBUL, TÜRKİYE

Çift Terapisti Dr. Psk. Sevilay Abudaram, günümüzde partnerler arasındaki anlaşmazlıkları çözmek için giderek daha fazla yapay zeka uygulamalarına başvurulmasının ilişkilerde ciddi bir savunma mekanizması yarattığını belirterek; bu durumun psikolojide "üçgenleşme" olarak adlandırılan sağlıksız bir iletişim biçimine dönüştüğünü açıkladı.

İlişkilerde yaşanan belirsizlikler, tartışmalar ve duygusal tıkanıklıklar karşısında bireylerin partnerleriyle yüzleşmek yerine bir algoritmaya danışmasının, zor duygulardan kaçışın teknolojik bir yolu olduğunu vurgulayan Abudaram, bu eğilimin eşler arasındaki bağın zayıflamasına neden olduğunu ifade etti. Yapay zekaya başvurmanın bireye sahte bir haklılık hissi verebileceğini ancak duygusal teması kopardığını söyleyen uzman, ilişkinin bir algoritmaya emanet edilmesinin doğurabileceği riskleri detaylandırdı.

İlişkide Duygusal Tampon Olarak Yapay Zeka

Modern ilişkilerde bireylerin partnerleriyle yüzleşmenin getireceği kaygı, hüzün ve korku gibi yoğun duyguları yönetmekte zorlandığını belirten Dr. Psk. Sevilay Abudaram, ChatGPT gibi uygulamaların bu noktada bir "tampon" görevi gördüğünü ifade etti. İlişkiye bir üçüncü tarafın dahil edilmesinin sistemik teorideki yansımasını şu sözlerle aktardı:

"Partneriyle konuşup sorunu masaya yatırmak yerine yapay zekaya danışan kişi, aslında ilişkisine dijital bir üçüncüyü dahil etmektedir. Bu durum, bireyin yapay zekayla ittifak kurarak partnerine karşı elini güçlendirmeyi amaçlamasıdır. 'Yapay zeka bile benim haklı olduğumu söylüyor' mantığıyla hareket etmek, ilişkide bir uzlaşı değil, bir mücadele alanı oluşturur. Bu tablo, eşlerin birbirine kimin haklı olduğunu ispatlamaya çalıştığı, duygusal temasın yerini veri analizinin aldığı sağlıksız bir süreci tetikliyor."

Belirsizlikten Kaçışın Dijital Yolu: Zihin Okuma Hatası

Bireylerin yapay zekaya yönelmesindeki en temel motivasyonun "belirsizlikten kurtulma" arzusu olduğuna dikkat çeken Abudaram, bu eğilimin iki ana psikolojik boyutu olduğunu belirtti. İlk olarak "zihin okuma" hatasına değinen uzman, partnerinin hareketlerinin sebebini anlamaya çalışan kişilerin, eşiyle iletişim kurmak yerine ChatGPT’ye "Eşim neden böyle davranıyor?" gibi sorular sorduğunu söyledi.

Bu tutumun, gerçek bir ilişkiden uzaklaşarak "-mış gibi" yaşanan bir hayal dünyasına kapı araladığını belirten Abudaram, "Bireyler, eşinin aklından geçenleri yapay zekanın bildiğini varsayarak olasılıklar üzerine kurulu bir ilişki yaşamaya başlıyor. Kanlı canlı partneriyle duygusal bir alışverişe girmek varken, soğuk bir ekran üzerinden eşini anlamaya çalışmak, ilişkisel bir körlüğe yol açıyor. Oysa asıl mesele, bireyin kendi değerini ve sevilir olma halini sorgulamasıdır. Güven duygusu zedelendiğinde, birey yanıtı partnerinin kalbinde araması gerekirken algoritmaya sığınmaktadır" dedi.

İlişkisel Üçgenleşme ve Algoritmik Akıl Almalar

Dr. Psk. Sevilay Abudaram, geçmişte arkadaşlara veya aile bireylerine dert yanma şeklinde görülen "üçgenleşme" davranışının bugün yapay zekaya evrildiğini ifade etti. Bu dijital sığınağın, insanlardan akıl almaktan daha riskli olduğunu belirten uzman, algoritma tabanlı yanıtların tehlikesine şu şekilde değindi:

• Kişiye Özel Olmayan Yanıtlar: Yapay zeka size bir algoritmaya göre yanıt verir; bu yanıt ne sizin ilişkinize özgüdür ne de partnerinizin karmaşık duygu dünyasına.

• İlişkisel Tembellik: Duygusal emek harcamak yerine kopyala-yapıştır çözümlere yönelmek, partnerler arasındaki empati kaslarını köreltir.

• Yalnızlaşma: Yapay zeka ittifakı arttıkça, partnerle olan gerçek paylaşımlar azalır ve birey kendisini daha güvensiz, daha kaygılı hissetmeye başlar.

Sonuç: İlişki Verilere Değil Kalbe Emanet Edilmeli

İstemik açıdan bakıldığında, partnerin gözlerinin içine bakmak ve sesindeki titremeyi hissetmek yerine ekrandan veri okumaya çalışmanın bir "modern zihin okuma hatası" olduğunu vurgulayan Abudaram, sözlerini şöyle tamamladı:

"İlişkinizin ihtiyacı olan şey mantıklı bir veri analizi değil, duygusal bir temastır. Yapay zeka size 'haklısınız' diyerek geçici bir rahatlama sağlayabilir, ancak o gece sarılıp uyuyacağınız kişi bir algoritma değil, eşinizdir. İlişkinizi verilere değil, birbirinizin niyetine ve kalbine emanet edin. Sorunları bir robotun soğuk ekranına sormak, sizi partnerinizden daha da uzaklaştıracaktır."

www.acilhost.net