Prof. Dr. Ahmet Ercan’dan Marmara için tsunami ve 7,5 büyüklüğünde deprem uyarısı

ACİL HOST / İSTANBUL, TÜRKİYE — 1 KASIM 2025

Türkiye’nin kıyı kuşakları için olası deprem ve tsunami senaryolarına dair yeni bir uyarı geldi. Jeofizik mühendisi Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan, Marmara’da beklenen büyük İstanbul depremi bağlamında 7,5 büyüklüğündeki bir sarsıntının 1–2,5 metre aralığında dalga, yaklaşık 5 metre tırmanma yüksekliği yaratabileceğini; dalgaların 4–20 dakika içinde kıyılara erişebileceğini belirtti. Ege ve Akdeniz içinse 1–3,5 metre dalga, 5,5 metre tırmanma ve 5–30 dakika varış süresi öngörüldü.

Uyarının odağı: Marmara senaryosu

Ercan’a göre Marmara’daki fayların büyük bölümü yanal atımlı ve düşey bileşen sınırlı. Buna rağmen, dar ağızlı koy ve girintilerde dalga yükselmesi tehlikesi artabiliyor. Olası 7,5’lik bir depremde 1–2,5 metrelik dalgalar 50–300 metre karaya ilerleyebilir; ilk dalgalarla birlikte deniz çekilmesi/geri kabarması gibi hızlı değişimler görülebilir.

Ege ve Akdeniz: Geniş kıyı şeridi, değişken risk

Ege ve Akdeniz’de, göçüntülü kırıkların egemen olduğu alanlarda 1–3,5 m dalga ve 5,5 m tırmanma yüksekliği ihtimali vurgulanıyor. Kıyı morfolojisine bağlı olarak 100–2500 m karaya ilerleme mümkündür. 5–30 dakika aralığındaki varış süresi, yerel derinlik, kıyı eğimi ve körfez–koy geometrisine göre değişebilir.

Zaman penceresi: ‘Dakikalar içinde’

Tsunami etkisinin dakika ölçeğinde kıyıya ulaşabilmesi, ilk 5–30 dakika içinde doğru konumlanmanın hayati önem taşıdığını gösteriyor. Bu nedenle kıyıdaki kalabalık alanlar, limanlar ve doğal “huni” etkisi yapan koy girişleri için erken uyarı ve tahliye işaretlemeleri kritik.

Kıyı yerleşimleri için dikkat başlıkları

Uzman değerlendirmelerinde, kıyı sadeleştirme, kaçış yönlerinin işaretlenmesi, tsunami toplanma noktalarının görünür hâle getirilmesi ve tatbikatların düzenli yapılması öne çıkıyor. Kıyı işletmeleri ve marina/liman idarelerinin, dalga yükselmesi ve güçlü akıntılara karşı ekipman sabitleme planlarına sahip olması öneriliyor.

Risk azaltma: Resmî rehberler ve bireysel hazırlık

Kurumlar düzeyinde erken uyarı–bildirim zinciri, siren–anons sistemlerinin test edilmesi, açık alan tahliye güzergâhlarının güncellenmesi ve iletişimin kesilmesi ihtimaline karşı yedek enerji planları önem taşıyor. Bireysel düzeyde ise kıyıda deprem hissedildiğinde denizden uzak, yüksek ve iç kesimlere yönelmek; araçla kıyı boyunca ilerlemek yerine en kısa yükseltiye yürüyerek çıkmak temel ilkeler arasında sayılıyor.

www.acilhost.net